Wielkość firmy mikro mała średnia: jak ustalić ją z danych rejestrowych
Wielkość firmy decyduje o tym, kto podejmuje decyzję zakupową, ile trwa sprzedaż i jaki budżet jest po drugiej stronie. Mikroprzedsiębiorca kupuje sam, często tego samego dnia. Średnia spółka ma dział zakupów, procedurę i kilka osób, które muszą się zgodzić. Problem w tym, że żaden rejestr nie ma pola „wielkość firmy” wypełnionego raz na zawsze. Ten tekst wyjaśnia, jak prawo definiuje firmę mikro, małą i średnią, z których danych rejestrowych da się to ustalić, dlaczego jednoosobowe działalności oznaczamy domyślnie jako mikro i jak używać klasy wielkości w segmencie sprzedażowym, żeby nie wpaść w najczęstsze pułapki.
Definicje: ustawa Prawo przedsiębiorców i prawo Unii Europejskiej
W Polsce kategorie wielkości określa art. 7 ustawy Prawo przedsiębiorców, a na potrzeby pomocy publicznej i programów unijnych stosuje się załącznik I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Progi są w obu aktach te same, różni się sposób liczenia.
- Mikroprzedsiębiorca: zatrudnia średniorocznie mniej niż 10 pracowników, a jego roczny obrót netto albo suma aktywów bilansu nie przekracza równowartości 2 mln euro.
- Mały przedsiębiorca: mniej niż 50 pracowników, obrót netto albo suma aktywów do równowartości 10 mln euro, i nie jest mikroprzedsiębiorcą.
- Średni przedsiębiorca: mniej niż 250 pracowników, obrót netto do równowartości 50 mln euro albo suma aktywów bilansu do równowartości 43 mln euro, i nie jest mikro ani małym przedsiębiorcą.
- Duży przedsiębiorca: każdy, kto przekracza progi średniego.
Ustawa Prawo przedsiębiorców każe patrzeć na co najmniej jeden z dwóch ostatnich lat obrotowych. Definicja unijna dodatkowo sumuje dane przedsiębiorstw partnerskich i powiązanych, a zmiana kategorii następuje dopiero wtedy, gdy progi zostaną przekroczone w dwóch kolejnych okresach. Osobne progi, wyrażone w złotych, dla jednostek mikro i małych ma ustawa o rachunkowości, ale one decydują o zakresie sprawozdania, a nie o kategorii przedsiębiorcy.
Progi w jednej tabeli
| Kategoria | Zatrudnienie | Obrót netto | Suma bilansowa |
|---|---|---|---|
| Mikro | mniej niż 10 | do 2 mln euro | do 2 mln euro |
| Mała | mniej niż 50 | do 10 mln euro | do 10 mln euro |
| Średnia | mniej niż 250 | do 50 mln euro | do 43 mln euro |
| Duża | 250 i więcej | powyżej 50 mln euro | powyżej 43 mln euro |
Warunek zatrudnienia musi być spełniony zawsze. Z dwóch warunków finansowych wystarczy jeden: firma o obrocie 60 mln euro i sumie bilansowej 40 mln euro, zatrudniająca 200 osób, nadal jest średnia. Duża jest dopiero ta, która przekracza próg zatrudnienia albo oba progi finansowe naraz.
Skąd wziąć dane o wielkości w rejestrach
Najpewniejszym źródłem dla spółek jest Repozytorium Dokumentów Finansowych w KRS. Z rachunku zysków i strat odczytasz przychody netto ze sprzedaży, z bilansu sumę aktywów, a z informacji dodatkowej zwykle przeciętne zatrudnienie w roku obrotowym. Kwoty są w złotych, więc do porównania z progami w euro trzeba je przeliczyć, a kategoria na granicy progu zawsze wymaga ostrożności.
Rejestr REGON przypisuje podmiotom przedział liczby pracujących. To informacja pomocnicza: pochodzi z deklaracji i sprawozdań statystycznych, bywa aktualizowana z opóźnieniem i nie mówi nic o obrocie. Przydaje się tam, gdzie sprawozdania finansowego nie ma, na przykład przy spółkach cywilnych czy osobach fizycznych.
Kapitał zakładowy to najsłabszy wskaźnik. Minimalny kapitał spółki z o.o. to 5 000 zł, spółki akcyjnej 100 000 zł, a prostej spółki akcyjnej 1 zł. Ogromna część spółek z o.o. ma kapitał minimalny niezależnie od tego, czy sprzedaje za sto tysięcy, czy za sto milionów złotych. Wysoki kapitał coś mówi, niski nie mówi prawie nic. Dlatego w filtrach Bazaprzedsiebiorstw kapitał i przychody ze sprawozdań to osobne pola, a klasa wielkości spółek opiera się na przychodach i zatrudnieniu. Więcej o źródłach piszemy w tekście o różnicach między KRS, CEIDG i REGON.
Dlaczego jednoosobową działalność oznaczamy domyślnie jako mikro
Przedsiębiorca wpisany do CEIDG nie składa sprawozdania finansowego do rejestru. Rozlicza się przez księgę przychodów i rozchodów, ryczałt albo pełne księgi, ale żaden z tych dokumentów nie jest publiczny. Nie ma więc w rejestrach obrotu jednoosobowej działalności ani sumy jej aktywów.
Jednocześnie według danych GUS mikroprzedsiębiorstwa to zdecydowana większość firm w Polsce, a wśród osób fizycznych prowadzących działalność dominują firmy bez pracowników albo z kilkoma. Jednoosobowa działalność, która zatrudnia ponad dziesięć osób i ma kilkanaście milionów złotych obrotu, istnieje, ale jest wyjątkiem. Dlatego jednoosobowe działalności oznaczamy jako mikro, chyba że rejestr mówi inaczej, na przykład REGON wskazuje wyższy przedział liczby pracujących. Oznaczenie jest jawne: w eksporcie widzisz, czy klasa wynika ze sprawozdania, czy z reguły domyślnej.
Jak używać wielkości w segmencie sprzedażowym
Klasa wielkości działa najlepiej jako drugi albo trzeci filtr, po branży i regionie. Sama w sobie nie mówi, czy firma potrzebuje Twojego produktu, ale bardzo dobrze mówi, jak z nią rozmawiać.
- Mikro: decyzja po stronie właściciela, krótki cykl, niska wartość zamówienia. Dobrze działa prosty pakiet, cena na stronie i szybka ścieżka zakupu.
- Mała: właściciel nadal decyduje, ale pojawia się księgowa, kierownik albo wspólnik. Liczy się konkretny zwrot z inwestycji i referencje z branży.
- Średnia: kilka osób w procesie, zapytanie ofertowe, często porównanie kilku dostawców. Warto mieć materiały dla działu zakupów i dla użytkownika końcowego.
- Duża: długi cykl, przetargi albo rejestracja dostawcy, zwykle osobna ścieżka sprzedaży.
Rozdzielaj segmenty według wielkości zamiast wrzucać wszystkie do jednej listy. Handlowiec, który w poniedziałek pracuje z firmami mikro, a we wtorek ze średnimi, używa dwóch różnych scenariuszy rozmowy i szybciej widzi, co działa. Filtr klasy wielkości, kapitału i przychodów jest w planie Zespół i wyższych, a więcej o budowie całego procesu znajdziesz w tekście o liście firm do prospectingu B2B i na stronie dla działu sprzedaży.
Pułapki: grupy kapitałowe, spółki celowe, opóźnione sprawozdania
Grupy kapitałowe zaniżają wielkość. Spółka zależna dużej grupy może mieć w sprawozdaniu kilku pracowników i skromne przychody, bo zatrudnienie i sprzedaż są w innej spółce grupy. Według definicji unijnej taka spółka nie jest mikroprzedsiębiorstwem, ale w danych jednej spółki tak wygląda. Jeśli sprzedajesz produkty kupowane centralnie, szukaj spółki, która faktycznie ma zatrudnienie i obrót.
Spółki celowe wyglądają na małe albo puste. Spółki utworzone pod jedną inwestycję deweloperską, jeden projekt energetyczny czy jedną nieruchomość często nie mają pracowników, a mają dużą sumę bilansową. Dla dostawcy usług biurowych to zły adres, dla doradcy finansowego może być dobry.
Sprawozdania przychodzą z opóźnieniem. Sprawozdanie zatwierdza się w ciągu sześciu miesięcy od końca roku obrotowego, a do rejestru składa w ciągu piętnastu dni od zatwierdzenia. Dla roku kalendarzowego dane pojawiają się więc zwykle latem następnego roku, a część spółek składa je później albo wcale. Szybko rosnąca spółka przez kilka miesięcy wygląda na mniejszą, niż jest. Rok obrotowy nie musi też pokrywać się z kalendarzowym, więc dwie spółki z tym samym rokiem w nazwie sprawozdania mogą opisywać różne okresy.
Nowe spółki nie mają jeszcze żadnego sprawozdania. Dla nich wielkość wynika z REGON albo pozostaje nieustalona. Jeśli celujesz w firmy dopiero startujące, lepiej filtrować po dacie założenia, co opisujemy w tekście o bazie nowo powstałych firm.